CHP-nin Tarixi Heç Bir Kürsüyə Sığmaz

Dəyərli Oxucular,

1923-cü il sentyabrın 9-da qurulan CHP, Türkiyənin quruluş iradəsini, çoxpartiyalı həyata keçid ağrılarını, çevrilişlərlə kəsilən siyasi həyatı, demokratiya mübarizələrini və yenidən ayağa qalxma iradəsini özündə daşıyan köklü bir siyasi ənənədir.

Bu səbəbdən CHP-də yaşanan hər böyük daxili çəkişmə yalnız bir sədr seçkisi kimi qəbul edilə bilməz. Belə böhranlar partiya divarlarından kənara çıxır; milyonlarla seçicinin ümidini, Türkiyədə müxalifətin gələcəyini, sosial demokratiyanın etibarlılığını və Cümhuriyyətin ikinci əsrində demokratiya axtarışını birbaşa təsir edir.

Bu gün CHP-nin qarşısındakı məsələ kimin daha haqlı, kimin daha güclü, kimin daha çox nümayəndəyə, imzaya və ya hüquqi üstünlüyə sahib olması məsələsindən daha böyükdür.

Əsas sual budur: CHP şəxsi ehtirasların yükünü daşıyacaq, yoxsa Türkiyənin demokratiya ümidini?

Keçmişdə Dəniz Baykal ilə Mustafa Sarıgül arasında yaşanan sərt mübarizə, partiyada dəyişiklik tələbi ilə liderlik vərdişləri arasındakı gərginliyi ortaya çıxarmışdı. Bu gün başqa adlar və başqa şərtlər altında yaşanan böhran da eyni təməl sualı yenidən gündəmə gətirir: CHP öz daxilindəki dəyişiklik tələblərini demokratik yetkinliklə idarə edə biləcəkmi, yoxsa hər dəyişiklik axtarışı yeni bir qırılmaya çevriləcək?

Siyasi partiyalarda yarış olar. Qurultay olar, namizədlər çıxar, idarəetmələr dəyişər, fikirlər toqquşar. Bunlar demokratiyanın təbii hissələridir. Lakin korporativ kimlik, şəxsi hakimiyyət mübarizəsinin altında əzilməyə başlarsa, orada artıq tarixi bir köhnəlmədən söz etmək lazımdır.

Bu səbəbdən bu gün CHP-yə düşən vəzifə, küskünlükləri böyütmək deyil, gələcəyin məsuliyyətini öz üzərinə götürməkdir. Xalqın yoxsulluğuna, gənclərin ümidsizliyinə, qadınların bərabərlik mübarizəsinə, zəhmətkeşlərin ədalət axtarışına, Kürd məsələsindən dünyəvilik müzakirələrinə qədər Türkiyənin bütün ağır problemlərinə sosial demokrat bir ağılla cavab tapmaq məcburiyyətindədir.

Bunun yolu da əvvəlcə öz daxilində ədalətli, demokratik, şəffaf və korporativ olmaqdan keçir.

CHP öz daxilində ədaləti təmin edə bilmədən Türkiyəyə ədalət vəd edə bilməz. Öz daxilində demokratiyanı işlədə bilmədən Türkiyəyə demokratiya ümidi verə bilməz. Öz korporativ kimliyini şəxsi mübarizələrin üzərində tutmadan, cəmiyyətə güvən verən bir iqtidar alternativi halına gələ bilməz.

Bu qədər ağır problemlərin ortasında CHP-nin enerjisini daxili çəkişmələrə sərf etməsi, yalnız partiyaya deyil, Türkiyənin demokratiya ümidinə də zərər verir.

Yenə də çıxış yolu vardır.

Tərəflər istəsələr, şəxsi küskünlüklərin və cari gərginliklərin üzərinə çıxa bilərlər. Partiyanı daha çox yıpradacaq bir çəkişmə və üzvləri qütbləşdirmə yerinə, Türkiyəyə nümunə olacaq bir yetkinlik göstərə bilərlər.

Bu gün CHP-də tərəflərin konstruktiv tərəflərini önə çıxaracaq, qarşılıqlı şərəfi qoruyacaq və partiyanın bütövlüyünü öncəyəcək bir ortaq ağıla ehtiyac vardır. Bu ortaq ağıl, heç kimi yox saymadan, heç kimin əməyini inkar etmədən, yeni və etibarlı bir yol açmalıdır.

CHP-nin yaddaşında bu ağırlığı daşıyan adlar vardır. Murat Karayalçın və Hikmət Çətin kimi təcrübəli sosial demokratlar; mərhum Altan Öymənin təmsil etdiyi ölçülü, ağıllı və korporativ siyasət mirasını da xatırlayaraq, bu gün əhəmiyyətli bir məsuliyyət öz üzərinə götürə bilərlər. Onların və bənzər hörmətli adların işə qarışması, tərəfləri ortaq bir zəmində birləşdirməsi və CHP-ni daha böyük bir qırılmadan qoruyacaq konstruktiv bir proses təklif etməsi tarixi bir vəzifə halına gəlmişdir.

Belə bir proses, bir tərəfin digərinə üstünlük qurduğu bir tənzimləmə olmamalıdır. Partiyanın şərəfini, qurultay iradəsini, hüquq qaydasını, təşkilat əməyini, seçici güvənini və sosial demokrat məsuliyyəti birlikdə gözləyən müvəqqəti və uzlaşdırıcı bir yol düşünülməlidir.

Gərəkirsə, bitərəf bir keçid təqvimi, güvən verən bir qurultay prosesi, ortaq prinsiplər bəyannaməsi və partiyanı qısa müddətdə toparlayacaq demokratik bir mexanizm üzərində işlənilməlidir.

Burada məqsəd, kimin qazandığını elan etmək yerinə, CHP-nin gücünü itirməsini önləməkdir.

Məqsəd, bir şəxsi tasfiye etmək deyil, partiyanı yenidən ayağa qaldırmaqdır.

Məqsəd, keçmiş hesabları böyütmək deyil, Cümhuriyyətin ikinci əsrində sosial demokratiyanı yenidən inandırıcı bir seçim halına gətirməkdir.

Bu gün ən yüksək səslə deyilməsi lazım olan cümlə budur: CHP heç kimin şəxsi mülkü olaraq görülməməlidir.

Heç bir sədr, heç bir keçmiş sədr, heç bir ekip, heç bir hizb, heç bir məqam, 1923-cü ildən bu günə daşınan bu tarixi mirasın üzərində yer ala bilməz. Şəxslər gələr-gedər, sədrlər dəyişər, qurultaylar keçirilər. Lakin bir partiyanın korporativ yaddaşı zədələnərsə, onu yenidən bərpası illər çəkər.

CHP-nin bu gün ehtiyacı olan şey, korporativ yetkinlikdir.

Belə bir tarixi vəzifə qarşısında CHP-nin öz içinə qapanması, öz övladlarını bir-birinə düşürməsi və seçicisini ümidsizliyə sürükləməsi qəbuledilməzdir.

Bu gün edilməsi lazım olan, şəxslərə sədaqət yarışı deyil, quruma sədaqət çağırışıdır.

CHP-yə könül verən hər kəs, hansı ismə yaxın olursa olsun, bu həqiqəti görmək məcburiyyətindədir: Bir partiyanın gerçək böyüklüyü, böhran anlarında özünü qoruma qabiliyyəti ilə ölçülür. Qurultay qazanmaq əhəmiyyətlidir; korporativ əxlaqı qorumaq daha əhəmiyyətlidir. Baş qərargah binasında oturmaq əhəmiyyətlidir; milyonların vicdanında legitimliyə sahib olmaq daha əhəmiyyətlidir.

Türkiyənin tarixi yaddaşı bizə bunu öyrədir: Qurumlar zəiflədiyində demokratiyalar da zəifləyir. Siyasət şəxslərin kölgəsinə sıxışdığında cəmiyyətin üfüqü daralır.

Cümhuriyyətin ikinci əsrində CHP, xalqın yoxsulluğuna, gənclərin ümidsizliyinə, qadınların bərabərlik mübarizəsinə, zəhmətkeşlərin ədalət axtarışına, Kürd məsələsindən dünyəvilik müzakirələrinə qədər Türkiyənin bütün ağır problemlərinə sosial demokrat bir ağılla cavab tapmaq məcburiyyətindədir.

Bunun yolu əvvəlcə öz daxilində ədalətli, demokratik, şəffaf və korporativ olmaqdan keçir.

Bu gün CHP-nin önündə iki yol vardır.

Birinci yol, şəxsi çəkişmələrin dərinləşməsi, tərəflərin bir-birini tükətməsi və partiyanın tarixi ağırlığının cari davaların altında əzilməsidir.

İkinci yol, sosial demokrat yetkinliyin, korporativ ağlın, təcrübəli adların arabulucu məsuliyyətinin və ortaq gələcək iradəsinin işə düşməsidir.

CHP ikinci yolu seçmək məcburiyyətindədir.

Çünki məsələ yalnız CHP-nin bu günü deyil, Türkiyədə sosial demokratiyanın sabahıdır.

Məsələ, Cümhuriyyətin ikinci əsrində xalqçı, demokratik, dünyəvi, azadlıqçı və ədalətçi bir siyasi xəttin ayaqda qalıb qala bilməyəcəyidir.

Bu səbəbdən hər kəsin bir addım geri çəkilib bu sualı verməsi lazımdır:

Biz bu partiyanı şəxsi ehtiraslara mı əmanət edəcəyik, yoxsa Türkiyənin demokratiya gələcəyinəmi hazırlayacağıq?

CHP-nin tarixi, heç bir şəxsin çiyinlərinə sığmayacaq qədər böyükdür və korporativ kimliyi, heç bir şəxsi hesabın kölgəsində qalmayacaq qədər dəyərlidir. Ən böyük vəzifə, Türkiyənin yaralarını saracaq sosial demokrat bir gələcək fikrini yenidən ayağa qaldırmaqdır. Çünki CHP şəxslərin deyil, tarixi bir məsuliyyətin adıdır.

Hörmətlərimlə. Mücahit Özden Hun